sanacjafirm.pl

Poradnik

Rozdział 4 – Przyczyny porażek postępowań restrukturyzacyjnych

Ustawa Prawo restrukturyzacyjne wchodzi w życie 1 stycznia 2016 r., nie ma zatem aktualnie doświadczeń z jej funkcjonowania.

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, jeszcze obowiązująca nie jest efektywna w odniesieniu do skutecznego przywracania firm do funkcjonowania na konkurencyjnym rynku.

W uzasadnieniu do projektu ustawy Prawo restrukturyzacyjne podano statystyki związane z postępowaniami upadłościowymi. Wynika z nich bardzo duża liczba wniosków o ogłoszenie upadłości obejmujących likwidację majątku upadłego oraz stosunkowo niewielka liczba wniosków o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu. A te ostatnie rzadko kończyły się zawarciem układu i jego pełną realizacją. Badania prof. E. Mączyńskiej (Mączyńska 2011) wskazują, że zdaniem sędziów – komisarzy większość składanych w sądach wniosków upadłościowych to wnioski spóźnione. Kondycja przedsiębiorstwa jest wówczas tak zła, że nie ma już szans na wszczęcie postępowania naprawczego. Ankietowani sędziowie – komisarze zwracali także uwagę na fakt, że obowiązujące prawo nie gwarantuje przejrzystości i sprawności procedur upadłościowych.

Badanie wniosków przedsiębiorców o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu z wierzycielami przeprowadzone przez autora rozdziału jednoznacznie wskazują, że zdecydowana większość przedsiębiorców była od wielu miesięcy niewypłacalna, a prawie połowa wykazywała ujemne kapitały własne. Druga refleksja dotyczy procesu sanacji firmy, który prawie u wszystkich badanych wnioskodawców ograniczał się do redukcji zadłużenia i niekiedy niektórych pozycji kosztów. Widoczny był brak nowych jakości w firmach, których zamiarem był powrót na konkurencyjny rynek. Bez inwestora, bez moderatora zmian, bez partnera biznesowego – trudno uwiarygodnić się w oczach wierzycieli i uzyskać głosy akceptujące redukcję zadłużenie.

W świetle powyższych wniosków uzasadnione jest postawienie trzech pytań:

  1. Czy przedsiębiorcy będą świadomi, zmotywowani i ufni w skuteczność przepisów ustawy Prawo restrukturyzacyjne, aby z nich skorzystać?
  2. Czy przedsiębiorcy są lub będą świadomi sytuacji kryzysowej w przedsiębiorstwie, która wymaga ingerencji zewnętrznych doradców i/lub skorzystania z przepisów Ustawy?
  3. Które zapisy ustawy Prawo restrukturyzacyjne mogą ich zniechęcać do skorzystania z przyjętych tam rozwiązań?

Według obecnego stanu wiedzy pochodzącej z dotychczasowej praktyki nie jest możliwe udzielenie wiarygodnej odpowiedzi na postawione wyżej pytania. Celowym jest jednak zwrócenie uwagi na wybrane aspekty, które będą skutkować pozytywnymi zmianami w zachowaniu przedsiębiorców oraz skłonią Ustawodawcę do wprowadzenia ewentualnych zmian w Ustawie po uzyskaniu wniosków z jej funkcjonowania w pierwszym okresie.

Pierwsza kwestia to promocja wśród przedsiębiorców ustawy Prawo restrukturyzacyjne ukierunkowana na wskazanie narzędzi pomocy, a nie wyjaśnianie ich zawiłości. Tutaj dostrzegam wyzwanie dla doradców restrukturyzacyjnych, którzy winni umieć pomóc przedsiębiorcy, który dostrzega objawy kryzysu.

Drugi aspekt to edukacja przedsiębiorców w odniesieniu do faz życia firmy, sytuacji kryzysowych i zmian w otoczeniu. W pełni należy zgodzić się z prof. E. Mączyńską, że każda firma ma przed sobą cztery fazy: narodziny, fazę wzrostu, etap dojrzałości oraz jego kurczenie się. (Mączyńska 2011) Przyczyną tej ostatniej fazy może być zmiana popytu na usługi lub produkty, nowe technologie czy substytuty. Problem polega na umiejętności zarządu / przedsiębiorcy do trafnego określenia, w której fazie się znajduje i jakie zmiany są widoczne w otoczeniu. Można skorzystać z firm, które profesjonalnie sporządzą diagnozę przedsiębiorstwa i zaproponują program zmian. Przedsiębiorca średni lub duży może skorzystać z analiz arkusza przepływów pieniężnych (Górecki 2014) lub wniosków z projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości dotyczącego Instrumentu Szybkiego Reagowania /ISR/. Kluczową kwestią jest skłonienie przedsiębiorcy do analizy sytuacji, także we współpracy z profesjonalnym doradcą. Celem tych prac nie może być ocena zgodności bilansu ze stanem faktycznym, lecz ocena zmian zachodzących w otoczeniu firmy i jej dostosowania do występujących trendów.

Trzecia kwestia to zapisy Ustawy. Patrząc z punktu widzenia praktyka życia gospodarczego, który współpracował z kilkuset przedsiębiorcami, dostrzegam dwa istotne zagadnienia, które mogą rzutować na skuteczność postępowań restrukturyzacyjnych:
– uprawnienia i zakres działań nadzorcy sądowego i zarządcy,
– jawność postępowania.

W rozdziale III szczegółowo przedstawiono zadania, które będzie wykonywał doradca restrukturyzacyjny w poszczególnych procedurach. Nadzorca sądowy (w trzech pierwszych postępowaniach) realizuje ściśle określony harmonogram, który obowiązuje przedsiębiorstwo zarówno z dziesięcioma jak i tysiącem pracowników. Z punktu widzenia złożoności działań biznesowych wielkość przedsiębiorstwa jest istotna, w szczególności konieczność sporządzania w terminie dwóch tygodni lub jednego miesiąca wstępnego planu restrukturyzacyjnego, który zawierać powinien m. in.: pełny opis i przegląd planowanych środków restrukturyzacyjnych, ocenę zdolności produkcyjnych, odniesienie do przyczyn sytuacji przedsiębiorstwa itd. Największym błędem i szkodą byłoby, gdyby powtarzano opisy i prognozy niewiarygodne i niemożliwe do zrealizowania.

Wniosek przedsiębiorcy o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego złożony w sądzie należy porównać do pacjenta, który zgłasza się do lekarza z chorobą, której sam nie potrafi wyleczyć. Domowe sposoby, suplementy diety i internetowe porady zawiodły i pacjent oczekuje wsparcia ze strony specjalisty, który postawi trafną diagnozę lub skieruje na dodatkowe badania, a następnie zaordynuje właściwe leki, diety, inne elementy terapii i ustali termin wizyty kontrolnej.

Tego samego oczekuje przedsiębiorca. Profesjonalnego wsparcia doradcy, który ma duże doświadczenie w restrukturyzacji firm, posiada zespół, który postawi rzetelną ocenę jego sytuacji, dysponuje kontaktami z instytucjami finansowymi (banki, fundusze), które mogą dofinansować proces zmian. Pożądane są kontakty z potencjalnymi inwestorami lub przynajmniej umiejętność dotarcia do nich, a także wspólne z przedsiębiorcą pozyskanie osób, które będą realizowały proces restrukturyzacji. Wymienione wyżej elementy trzeba zawrzeć w planie restrukturyzacyjnym, a następnie zrealizować. Jest to bardzo trudne zadanie do wykonania w okresie jednego miesiąca z technicznego i organizacyjnego punktu widzenia doradcy restrukturyzacyjnego, realizującego swoje zadania jednoosobowo. Pierwszy aspekt to wiarygodność planu restrukturyzacyjnego w odniesieniu np. do oczekiwanego wskazania w nim prognozy wyników na kolejnych pięć lat.

Drugie zagadnienie, które zdaniem autora jest bardzo ważne to jawność postępowania, a w szczególności planu restrukturyzacyjnego, który będzie składany w Centralnym Rejestrze Restrukturyzacji i Upadłości. Zgodnie z art. 5 ust. 4 Ustawy Minister Sprawiedliwości określi organizację Rejestru, w tym zakres informacji ujawnionych publicznie. Należy wyrazić oczekiwanie, że dokumenty istotne dla obrotu gospodarczego i zachowania dostawców i klientów będą prezentowane w sposób nie szkodzący ratowaniu przedsiębiorcy.

<- powrót

Śpieszymy Tobie z pomocą! DGA Centrum Sanacji Firm S.A.
DGA Centrum Sanacji Firm S.A.
ul.Towarowa 37, III piętro,
61-896 Poznań,
woj. wielkopolskie,
Tel. +48 61 643 51 00,
Kom.: +48 601 827 681,
E-mail: kontakt@sanacjafirm.pl
Oddział DGA Centrum Sanacji Firm S.A. w Warszawie
ul. E. Plater 53 XIV p. budynek WFC,
00-113 Warszawa,
woj. mazowieckie,
Tel. +48 22 528 6656, E-mail: kontakt@sanacjafirm.pl,
Oddział DGA Centrum Sanacji Firm S.A. w Katowicach
ul. Piotra Ściegiennego 3, Katowice Business Point,
40-114 Katowice,
woj. śląskie,
Tel. +48 61 643 51 00,
Kom.: +48 601 827 681,
E-mail: kontakt@sanacjafirm.pl